چگونه بفهمیم فرزندمان برای ماست ؟

25 سپتامبر 2019

تعیین هویت و تعیین رابطه خویشاوندی مانند پدر فرزندی، مادر فرزندی، خواهر برادری، عموزادگی، خاله زادگی، تعیین هویت جنین و …

 پیش دانشمندان توانستند با استفاده از روشهای جدیدی در عرصه ژنتیک به الگو های خاص ژنتیکی جهت تعیین هویت دست پیدا کنند که خیلی زود این روش فراگیر شد و کاربرد وسیعی در پزشکی قانونی، پلیس جنایی، مهاجرت، تعیین هویت، تعیین رابطه خویشاوندی پیدا کرد. استفاده از این روش ها در دادگاه های کشورهای مختلف از جمله کشورمان کاربرد زیادی پیدا کرده است و کمتر قاضی را می توان یافت که به نتایج این روش اعتقاد نداشته باشد و از آن استفاده نکند.

بدن تمامی موجودات زنده از جمله انسان از واحدهایی به اسم سلول تشکیل شده است. سلول دارای مواد مختلف و تعدادی اندامک در داخل خود می­باشد که هسته و میتوکندری جزو این اندامکها هستند. در داخل هسته و میتوکندری ماده ژنتیکی وجود دارد.

اساس روش تعیین هویت مبتنی بر مشخص کردن وضعیت ژنتیکی یک فرد و مقایسه آن با فرد دیگر و یا نمونه به جا مانده از صحنه جرم و … می باشد. ماده ژنتیکی هسته در انسان، به صورت مساوی، نیمی از پدر و نیمی از مادر به ارث می­رسد. در اکثر موارد از چند شکلی های خاصی موسوم به STR موجود در ماده ژنتیکی استفاده می شود. در شکل زیر یک طرح واره از یک فرد با استفاده از این روش نشان داده شده است.

 

تعیین هویت در چه مواردی کاربرد دارد؟

  • حمایت از کودکان
  • برای آرامش خاطر
  • حق ملاقات و حضانت
  • حق وراثت
  • مشخص کردن خانواده­ ی یک بچه
  • درموارد جنایی چون تجاوز به عنف، زنای محصنه، دزدی، قتل و … 

 روش های ژنتیکی 

 تعیین هویت به وسیله DNA  هسته ای 

 اساس این روش، مبتنی بر بررسی پروفایل ژنتیکی یک فرد و مقایسه آن با فرد دیگر و یا نمونه به جا مانده از صحنه جرم و … می باشد. این مقایسه توسط چند مارکر ژنتیکی (توالی های تکرار شده DNA ) که تعداد آن در أفراد مختلف متفاوت است انجام می‌گیرد. از آنجایی که هر شخصی به طور مساوی نیمی از DNA پدری و نیمی از DNA مادری را به ارث می برد, میتوان به وسیله ی مارکر ها و با مقایسه سکانس های DNA خود شخص با پدر/ مادر فرضی نسبت خونی آنها را تأیید و یا رد کرد. در واقع کوچکترین تفاوت بین سکانس ها باعث رد رابطه خونی و خویشاوندی می شود. دقت و صحت این تست, بیش از ٩٩.٩٩٩% می باشد که به وسیله رایج ترین تکنیک ها انجام می گیرد.

تعیین هویت به وسیله ژنوم میتوکندری

 علاوه برDNA هسته ای، اندامک میتوکندری در سلول دارای ماده ژنتیکی می باشد که ژنوم میتوکندری نامیده می شود. این ژنوم توارث مادری دارد و فقط از مادر به فرزندان ( چه دختر و چه پسر) منتقل می شود. در واقع مقایسه DNA میتوکندری که برای تأیید رابطه مادر- فرزندی استفاده می شود بسیار راحتتر از ژنوم هسته ای است و این مقایسه برای تأیید رابطه خونی پدر- فرزندی کاربردی ندارد. پس اگر افراد دارای مادر مشترک یا جد مادری مشترک باشند دارای علایم یکسانی بر روی میتوکندری خود خواهند بود.

تعیین هویت به وسیله کروموزمY

 روش دیگر, بررسی توالی های کوتاه تکراری (STR ) کروموزوم Y می باشد. کروموزوم Y در مردان وجود دارد و فقط از پدر به پسر منتقل می شود. لذا از این روش می توان برای تعیین جد مشترک بین افراد مورد استفاده قرار گیرد. روش های تعیین هویت جنین در دوران بارداری برای اثبات نسبت پدر و جنین أز روش های تهاجمی و غیر تهاجمی  قبل از تولد استفاده می شود.

تعیین هویت با روش های تهاجمی 

 روش های تهاجمی به وسیله نمونه برداری از پرزهای کوریونی CVS ( در هفته١٠-١٣ بارداری) و یا مایع آمینوتیک ( در هفته ١۴-٢۴ بارداری) انجام می گیرد. به علت اینکه نمونه از جنین گرفته می‌شود این تست بسیار دقیق می باشد ولی ممکن است خطراتی  مانند سقط جنین  داشته باشد.

تعیین هویت به روش غیر تهاجمی پیش از تولد 

در این روش از نمونه خون مادر حامله (بعد از هفته ٨ بارداری )استفاده می‌شود. از آنجایی که خون مادر در دوران بارداری حامل مقداری از DNA جنینی (cell-free fetal DNA) می باشد, می توان  با آنالیز و مقایسه  DNA جنینی و پدرفرضی رابطه پدر- فرزندی را بدون هیچ خطری برای مادر و فرزند رد یَا تأیید کرد.

نمونه های مورد مورد بررسی

سلول های پوشش داخلی دهان جدا شده به وسیله سواپ ( شبیه به گوش پاک کن) ، بزاق دهان ،خون ،پرزهای کوریونی ،مایع آمنیوتیک،تار موی دارای فولیکول،استخوان, ناخن, دندان (باید از ریشه باشد) ، آدامس جویده شده، ته سیگار یا هر نمونه ای که حاوی بزاق دهان باشد… .

 

 

 

 

 

ارسال شده در انواع آزمایش توسط دکتر سمیرا ساعی‌راد | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,