هموکروماتوز؛ بررسی جهش های شایع ژن HFE

29 می 2018

هموکروماتوز ارثی (HH) نوعی اختلال در متابولیسم آهن با الگوی توارث مغلوب و بسیار شایع است. این بیماری با تجمع پیشرونده آهن در ارگان های مختلف (کبد، قلب، پانکراس) تشخیص داده می شود که منجر به سیروز، دیابت، آرتریت، کاردیومیوپاتی و مرگ زود هنگام می گردد. تعدادی جهش های نقطه ای در ژن های شبه کلاس (HFE(MHC-1 در این ارتباط شناخته شده اند. در اکثر بیماران مبتلا، جهش C282Y بصورت هموزیگوت دیده می شود. در بیمارانی که جهش HFE در آنها دیده نمی شود معمولا حامل جهش در ژن بیان کننده گیرنده ۲-تراسفرین (TFR2) و فروپروتئین (FPN1) هستند. آزمایش ژنتیک مولکولی برای جهش های در ارتباط با بیماری هموکروماتوز جهت تشخیص ناقلین و تشخیص پیش از بروز علایم بسیار ارزشمند است.

بررسی ژنتیکی به روش هیبریداسیون معکوس (Reverce-hybridization) انجام می گیرد که شامل سه مرحله است. ابتدا DNA از خون لخته نشده به روش Salting out استخراج می شود. سپس توالی ژن های FPN1,TFR2,HFA تکثیر یافته و در یک واکنش Multiplex Amplification با بیوتین لیبل می شوند. در نهایت محصولات تکثیر یافته بطور انتخابی با یک نوار تست (test strip) متصل می شوند. این نوار حاوی پروب های الیگونوکلئوتیدی] نوع وحشی (wild-type) و نوع موتانت (mutant-specific است که بصورت باندهای موازی بر روی نوار قرار گرفته اند. توالی های متصل شده به بیوتین با  استفاده از استرپتاویدین-آلکالین فسفاتاز و سوبسترای رنگی مشخص می گردند. به این روش دوازده جهش در ژن HFE ، چهار جهش در ژن TFR2 و دو جهش در ژن FPN1 تشخیص داده می شوند که عبارتند از:

دوازده جهش مورد  بررسی در ژن HFE:

V53M,V59M, H63D,H63H,S65C,Q127H,P160delC, E168X, W169X, C282Y,Q283P.

چهار جهش مورد بررسی در ژن TFR2 : E60X,M172K,Y250X,AVAQ594-597del         .

دو جهش مورد مورد بررسی در ژن FPN1 :N144H, V162del                                            

در صورت پیدا نشدن جهش یا هتروزیگوت بودن، فرد مبتلا را می توان برای کل نواحی کدکننده ژن HFE که جهش در این ژن در ۹۰% بیماران HFE دیده می شود با روش DNA Sanger sequencing مورد بررسی قرار داد.

تشخیص بیماری:

در صورت شک به‌ وجود این بیماری، می‌توان به‌ راحتی آن را با آزمایش خون که آهن اضافی را در خون آشکار می‌کند، ثابت نمود. سپس معمولا با نمونه‌ برداری از کبد که به‌ علت وجود آهن، رنگ آبی به‌ خود می‌گیرد، این بیماری تائید می‌شود.

ارسال شده در مولکولی توسط دکتر سمیرا ساعی‌راد | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,