لب شکری و شکاف کام چیست؟

16 جولای 2022

این نوشته‌ای مختصر درباره‌‌‌‌ پدیده‌ا‌ی ناخوشایند و البته نسبتا شایع است. ناخوشایند بخاطر اثری که بر چهره می‌گذارد که ژنتیکی بوده و مادر‌‌‌زادی است و از همان ابتدای تولد خود را نشان می‌دهد و هر بیننده ای را آزار می‌دهد. نام این مشکل “لب شکری” است که بعلت تعداد بالای موارد هم‌زمانی با شکاف کام، آنها را شکاف لب و کام هم می‌نامند.

شکاف لب و کام همان طور که گفته شد به اشکال متنوعی بروز می‌کند که علت اصلی نوع آن، وضعیت ژنتیکی به ارث رسیده است.
این اختلال را بر اساس موقعیت قرار گیری، وجود ارتباط شکاف و لب، اولیه و ثانویه ، کامل و نا‌کامل و غیره تقسیم کرده‌اند.

این عارضه یک مشکل ژنتیکی است که به کروموزوم X وابسته است. اگر برخی ژن های مسئول تشکیل و انضمام لب و سقف دهان به نوعی آسیب ببینند، در زمانی که در جنین بافتها در حال تکامل و اتصال هستند لبهای فوقانی (بالایی) و همینطور کام‌ های دو طرف به هم نرسیده و بین‌‌شان شکاف ایجاد می‌شود.
در ۲۰ درصد موارد ابتلا به لب شکری و شکاف کام ، کودکان مبتلا به شکاف لب و کام از سندرم ها و مشکلات ارثی دیگری هم رنج می برند بنا بر این یک چک آپ کامل باید در بدو تولد انجام شود.

البته این اختلال تنها با پیش زمینه ژنتیکی رخ نمی‌دهد بلکه به یک محرک محیطی در زمان بارداری هم وابسته است. برخی از این محرک های بسیار مخرب عبارتند از:

۱- سیگاری بودن و سیگار کشیدن مادر (ممکن مادر سیگاری نباشد ولی اگر همسرش نزدیک او سیگار بکشد همین اثر را ایجاد می‌کند.
۲- مصرف الکل (خصوصا در اوایل بارداری)
۳- مصرف مواد مخدر و خصوصا کوکائین
۴- مصرف برخی دارو های مضر در زمان بارداری
۵- استرس شدید مادر
۶- مصرف الکل
۷- کمبود ویتامینA
8- بالا بودن سن پدر، مادر و یا هر دو و بالاتر از سن ۳۰ ساله بودنشان احتمال بروز این اختلال را به شکل معنی داری بیشتر می کنند.
اگر یکی از والدین دچار این عارضه باشد فرزندشان به احتمال ۱۵ درصد این مشکل را خواهد داشت.
۹- کمبود فولیک اسید از عوامل بسیار مهم بالا برنده احتمال مبتلا شدن نوزاد به شکاف لب و کام است.

در مقابل این عوامل تنها یکی از آنها مصرف حدود هشت میلی‌گرم ویتامین A است که اثبات شده درصد ابتلای نوزاد به این بیماری را تا ۵۰ درصد کاهش می‌دهد.

این میزان شیوع، متغیری در کشورها و نژادهای مختلف دارد ولی بطور میانگین از هر ۱۰۰۰ نوزاد یکی از آنها شکاف لب، کام و یا هر دو را دارند.
از این ۱۰۰۰ نوزاد تنها ۲۰ درصد فقط شکاف لب دارند، حدود یک سوم فقط شکاف کام دارند و نهایتا و متاسفانه بیش از ۵۰ درصد آنها شکاف سراسری هم‌زمان شکاف لب و کام دارند. با این حساب می‌توان شکاف لب و کام را یکی از رایج‌ترین اختلالات و نقایص نوزادی دانست.
این نقص تقریبا در هر دو جنس برابر است ولی فقط در مورد شکاف لب و کام، پسرها حدود ۲ برابر مبتلا می شوند و بطور معمول در سمت چپ اتفاق می‌ می افتد. در شکاف کام تنها، دختر‌ها بیش از دو برابر پسرها مبتلا می‌شوند.

بیشتر نوزادان با شکاف لب می توانند شیر بخورند، اما در شکاف کام ممکن است دشوار باشد. معمولا عفونت گوش در این کودکان دیده می‌شود و حرف زدن تو دماغی دارند.
چند مشکل وجود دارد:
شکاف ها جای دندان‌ها را گرفته اند و دندانی وجود ندارد و فقط باید از ایمپلنت استفاده کرد.
دندانها به هم فشار می آورند.

بخاطر مداخلات درمانی، استخوان فک بالا رشد نکرده و برعکس فک پایین کاملا طبیعی رشد می‌کند. در این حالت ارتودنتیست باید تلاش بسیاری انجام دهد و در جلسات و حتی سنین متفاوت بر اساس مقتضیات روشی را انتخاب کند.

روش درمانی این اختلال ۱۰۰ درصد جراحی است و یک جراح خبره باید با در نظر گرفتن زمان و شرایط بیمار و در حدود دو ماه و نیمه‌گی شکاف لب را بسته و در حدود ماه دهم و قبل از یک سالگی شکاف کام را ببندد. جراح باید عمل های زیبایی و ترمیمی متعددی انجام دهد تا کودک به لحاظ ظاهری و عملکردی تقریبا شبیه هم سن و سالانش شود.

حتما قبل از بارداری و دوران بارداری با مشاوره ژنتیک مشورت کنید و آزمایش های مربوطه را انجام بدهید.

ارسال شده در آزمایشات پیش از ازدواج, آزمایشات پیش از بارداری, آزمایشات دوران بارداری, اخبار, انواع آزمایش, دانستنی ها, مشاوره ژنتیک, مقاله‌ها توسط دکتر سمیرا ساعی‌راد | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,