تب مدیترانه ای فامیلی؛ بررسی جهش های شایع ژن MEFV

23 می 2018

تب مدیترانه‌ای فامیلیال (Familial Mediterranean fever) اختلالی نادر و غیر عفونی است که با حملات گهگاهی تب ، همراه با درد شکمی و گاه درد قفسه سینه و درد و التهاب مفصل مشخص میگردد.التهاب مفاصل (آرتریتسروز (پریتونیت و پلوریت) (اصطلاحاً پلی سروزیت عود کننده) در بیماران محتمل میباشد. این بیماری اساسی ژنتیکی دارد و در ناحیه مدیترانه و خاورمیانه مشاهده میشود.

تب مدیترانه ای فامیلی (FMF) نوعی بیماری التهابی با توارث اتوزومال مغلوب می باشد. ژن بیماری که MEFY نامیده می شود در ناحیه p13 کروموزوم ۱۶ قرار گرفته و شامل ۱۰ اگزون است که پروتئینی بنام مارنوسترین یا پیرین را بیان می کند. در اکثر بیماران دو جهش M680I و M694V دیده می شود. جهش های دیگر ژن MEFY نادر هستند. ترکیب متفاوت جهش ها با هم باعث شدت های متفاوت بیماری و خطر ابتلا به آمیلوئیدوز کلیوی می شود.

شیوع بیماری:

در بسیاری از بیماران، بیماری قبل از سن ۲۰ سالگی شروع می شود. در ایران بیماران اغلب از نژاد ترک آذری یا یهودی هستند. شایعترین علامت در بیماران تب و درد شکمی است. بیماری به دلیل جهش در ژن MEFV در کروموزوم ۱۶ است و به طور اتوزومال مغلوب به ارث می رسد. تکرار حملات این بیمارای در طولانی مدت (پس از چندسال) باعث بروز عارضه ای بنام آمیلوئیدوز بخصوص در کلیه می شود که نتیجه آن از کار افتادن کلیه می باشد.

اغلب بیماران به کلشی سین پاسخ میدهند.

با وجود علائم بالینی نامشخص در بیماران، بررسی ژنتیک مولکولی می تواند در تشخیص بموقع و صحیح بیماری بسیار کمک کننده باشد.

مرحله اول: تست به روش هیبریداسیون معکوس (Reverse-hybridization) انجام می گیرد که شامل سه مرحله است. ابتدا DNA از خون لخته نشده به روش  Salting out  استخراج می شود. سپس توالیهای ژن MEFV تکثیر یافته و در یک واکنش multiplex amplification  با بیوتین لیبل می شوند. در نهایت محصولات تکثیر یافته به طور انتخابی به یک نوار تست (test strip) متصل می شوند. این نوار حاوی پروپ های الیگونوکلئوتیدی (نوع وحشی (wild-type) و نوع موتانت (mutant-specific) است که  به صورت باندهای موازی بر روی نوار قرار گرفته اند. توالی های متصل شده به بیوتین با استفاده از استرپتاویدین-آلکالین فسفاتاز و سوبسترای رنگی مشخص می گردند. با این روش دوازده نوع جهش MEFV تشخیص داده می شود که عبارتند از :

E148Q,P369S,F479L,M680I(G/A), I692del, M694V, M694I, K695R,V726A,A744S,R761H

 

مرحله دوم: در صورت پیدا نشدن جهش و یا هتروزیگوت بودن، می توانیم فرد مبتلا را برای کل نواحی کدکننده و نواحی Flanking اینترون های ژن FMF، با روش Sanger sequencing توالی یابی کنیم.

ارسال شده در مولکولی توسط دکتر سمیرا ساعی‌راد | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,