بیماری گوشه؛ بررسی جهش های شایع ژن GBA

26 می 2018

بیماری گوشه شایعترین بیماری ذخیره ای گلیکولیپیدی شناخته شده است. بیماری توارث اتوزومی مغلوب داشته که در آن نقص در آنزیم گلوکوسربروزیداز به علت جهش در ژن GBA واقع در بازوی بلند کروموزوم ۱ ایجاد می گردد. تاکنون بیش از ۱۲۰ آلل ایجادکننده بیماری شناخته شده است که شامل جهش های نقطه ای و الل های ناشی از نوآرایی بین ژن های عملکردی و سودوژن های مجاور است.

بیماری گوشه با نقص در فعالیت یا کمبود آنزیم بتا – گلوکوسربروزیداز (b glucocerebrosidase) و در نتیجه تجمع گلوکوسربروزید در ماکروفاژهای بافتی که در کبد، طحال و مغز استخوان و گاهی در ریه، کلیه و روده یافت می‌شوند، تشخیص داده می‌شود. (به زبان ساده‌تر چربی در لیزوزوم ماکروفاژها تجمع می‌یابد و متابولیزه نمی‌شود)

نقص در آنزیم منجر به تجمعع گلوکوسربروزیداز درون سیستم رتیکولواندوتلیال شده و  باعث محدوده وسیعی از تظاهرات بالینی از جمله هپاتواسپلنومگالی، آنمی، ترومبوسیتوپنی، اختلال مغز استخوان و هایپرپیگمانتاسیون می شود.

تست به روش هیبرداسیون معکوس(reverse-hybridization) انجام می گیرد که شامل سه مرحله زیر است. ابتدا DNA از خون لخته نشده به روش Salting out استخراج می شود. سپس توالی های ژن GBA تکثیر یافته و در یک واکنش Multiplex Amplification با بیوتین لیبل می شوند. در نهایت محصولات تکثیر یافته بطور انتخابی با یک نوار تست (test strip) متصل می شوند. این نوار حاوی پروب های الیگونوکلئوتیدی (نوع وحشی(wild-type) و نوع موتانت(mutant-specific) است که بصورت باندهای موازی بر روی نوار قرار گرفته اند. توالی های متصل شده به بیوتین با استفاده از استرپتاویدین-آلکالین فسفاتاز و سوبسترای رنگی مشخص می گردند. به این روش هشت نوع جهش تشخیص داده می شوند که عبارتند از:

۸۴GG [nt 452 + G], IVS2+1  [nt 484 G>A], N370S [nt 1226 A>G] , V394L [nt  ۱۲۹۷ G>T] , D490OH [nt  ۱۳۴۲ G>C], L444P[nt 1448  T>C], R463C [nt  ۱۵۰۴ C>T], R496H [nt 1604 G>A]

درمان:

درمان با جایگزین‌ سازی آنزیم یا پروتئین دچار کمبود یا افزایش فعالیت آن به روش نوترکیب DNA است.

ایمیگلوسراز تزریقی، آنالوگ آنزیم انسانی بتاگلوکوسربروزیداز (b glucocerebrosidase) است که توسط تکنولوژی DNA نوترکیب تولید می‌شود. تلاش برای جایگزینی نقص گلوکوسربروزیداز در بیماران گوشه توسط Brady و همکارانش با بکارگیری گلوکوسربروزیدازجنینی تغییر یافته (Ceredase) شروع شد. تکنولوژی DNA نوترکیب سپس به تولید موثرتر گلوکوسربروزیداز و تهیه (imiglucerase) انجامید که در ۱۹۹۴ پذیرفته شد.

ارسال شده در مولکولی توسط دکتر سمیرا ساعی‌راد | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,