بررسی جهش در تالاسمی بتا

18 ژوئن 2018

بتاتالاسمی، اختلالی رایج با توارث اتوزومی مغلوب می باشد که در اثر جهش های مختلف در ژن بتاگلوبین ایجاد و منجر به کاهش تولید زنجیره بتاگلوبین (تالاسمی +β) یا عدم تولید آن (تالاسمی O β) می شود. بتاگلوبین توسط ژن ساختاری بیان می شود که در بازوی کوتاه کروموزوم ۱۱ قرار دارد. تشخیص این بیماری به دو روش مستقیم (تعیین موتاسیون) و روش غیرمستقیم (مطالعه پیوستگی ژنی RFLP) انجام می گیرد.

در روش مستقیم با استفاده از تکنیک های Amplification-refractory mutation system (ARMS)-PCR و یا Reverse Strip Assay  تعیین موتاسیون در ژن بتا گلوبین برای زوجین صورت می گیرد. اگر با این روش ها جهش بیمار مشخص نشد DNA sequencing کامل ژن بتا انجام می گیرد.

روش غیرمستقیم تعیین پیوستگی ژنی (RFLP) نیز برای زوجین و فرزند مبتلای انها و در صورت نداشتن فرزند مبتلای آنها و در صورت نداشتن فرزند مبتلا برای والدین پدر و والدین مادر انجام می شود. در این روش چند نوع سیستم RFLP استفاده می شود.

روش (ARMS(-PCR برای تشخیص موتاسیون های نقطه ای بکار می رود که در آن از دو جفت پرایمر استفاده می شود. در این روش، واکنش در دو لوله جداگانه انجام می شود که یکی از آنها حاوی پرایمرهای نوع موتاسیون یافته و دیگری حاوی پرایمرهای نوع معمولی است. چنانچه تکثیر در لوله حاوی پرایمر موتاسیون یافته انجام شود، در DNA هدف، موتاسیون اتفاق افتاده است و تکثیر در لوله حاوی پرایمر معمولی، نشان دهنده آن است که موتاسیونی اتفاق نیفتاده است.

در روش Strip  Assay  توالی نرمال و جهش یافته با استفاده از پرایمر بیوتینیله در واکنش زنجیره پلیمراز (PCR) تکثیر یافته، سپس هیبرید شده تا با نوار نیتروسلولز فیکس شود و در نهایت با استفاده از یک واکنش آنزیماتیک با بهره گیری از میل ترکیبی بیوتین-استرپتاویدین آلکالین فسفاتاز قابل رویت می گردد.

در روش DNA ,sanger sequencing ژنومیک بیمار به روش PCR تکثیر شده و در دو جهت مستقیم و معکوس ژن بتا تعیین توالی می شود.

در روش RFLP نیز پس از تکثیر کردن توالی مورد نظر به کمک PCR، آنها را تحت تاثیر آنزیم های محدود کننده اختصاصی قرار داده و محصولات هضم آنزیمی هر نمونه در چاهک جداگانه الکتروفورز می شود. بدلیل تفاوت در محل قرارگیری جایگاه های شناسایی و برش آنزیم های مورد استفاده در نمونه های مختلف، محصول هضم آنزیمی هر نمونه حاوی تعداد متفاوتی از قطعات با طول های متفاوت می باشد. با تفسیر مناسب باندهای بدست آمده روی ژل می توان پلی مرفیسم های مختلفی را شناسایی و ارتباط آنها با بیماری مورد مطالعه قرار داد.

ارسال شده در مولکولی توسط دکتر سمیرا ساعی‌راد | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,